Gìn giữ nghề đan len truyền thống trước nguy cơ mai một

Dệt khăn áo từ những đôi tay

Nghề đan len trở thành nghề truyền thống của phụ nữ Đà Lạt trong suốt thế kỷ XX. Trong giá lạnh, những người phụ nữ với kim đan, kim móc, đôi tay thuần thục đan len đã trở thành hình ảnh quen thuộc. Từ những cuộn len nhiều màu sắc, họ tạo nên áo, khăn, mũ, găng tay, bít tất… vừa giữ ấm cơ thể cho gia đình, vừa mang bán cho du khách. Không ít gia đình đã sống bằng nghề này. Chỉ cần đôi tay và cây kim móc, nhiều người phụ nữ đã đan ra cơm, ra gạo, nuôi sống gia đình, nuôi con cái ăn học thực hiện những ước mơ.

Từng hàng len được chia nhỏ cho nhiều người làm: người đan thân áo, người đan cổ, người đan tay, người hoàn thiện phần gấu áo… Sau đó, chủ hàng ráp lại thành sản phẩm hoàn chỉnh. Cách làm này giúp nhiều phụ nữ tranh thủ thời gian rảnh để có thêm thu nhập. Chị Ánh (đường Ngô Quyền, phường Cam Ly - Đà Lạt) - một nghệ nhân đan len lâu năm ở Đà Lạt nhớ lại: “Có thời điểm đơn hàng nhiều đến mức làm không kịp, phải đan móc ngày đêm. Chỉ cần nhìn qua bản vẽ hướng dẫn bao nhiêu mũi, lên xuống hàng là đôi tay tự làm theo quán tính. Cả xóm ai cũng đan”.

Nhiều sinh viên đến Đà Lạt Dangnhap Dubai , Tỷ lệ cá cược - Kèo nhà cái bóng đá cũng nhờ nghề đan len để có việc làm thêm mà có những bữa cơm ấm bụng lên giảng đường, vượt qua những năm tháng khó khăn. Buổi tối, họ cùng nhau ngồi bên cuộn len và bản vẽ mẫu, đôi tay lần từng mũi kim, dần trở thành quen, thuần thục, đều tăm tắp; những chiếc áo len, khăn len đan thuê giúp họ có tiền ăn học.

Mỗi sản phẩm len thủ công đều mang dấu ấn riêng của người làm ra nó, từ cách phối màu, kiểu đan cho đến những họa tiết nhỏ. Có người khéo léo đan hình bông hoa, trái dâu tây, chim hay thú nhỏ xinh, tạo thành những món quà lưu niệm độc đáo. Trong khí hậu lạnh quanh năm, những sản phẩm len không chỉ mang giá trị sử dụng mà còn trở thành món quà lưu niệm giản dị nhưng đầy ý nghĩa với du khách.

Tuy nhiên, bước sang đầu thế kỷ XXI, máy kéo, máy dệt và nhà máy dệt kim tại Đà Lạt ra đời, đã tạo ra các sản phẩm đồng đều, mềm mịn, mẫu mã phong phú, đa dạng và giá thành thấp. Những sản phẩm công nghiệp dần thay thế đồ len thủ công vốn mất nhiều thời gian và công sức. Hình ảnh những người phụ nữ Đà Lạt quây quần bên hiên nhà, vừa trò chuyện, vừa bán hàng, vừa tranh thủ đan len vì thế cũng thưa dần.

Tìm hướng đi để giữ nghề

Những năm gần đây, nghề đan len thủ công ở Đà Lạt dần mai một khi sản phẩm công nghiệp giá rẻ lấn át, khiến đồ handmade khó cạnh tranh. Chị Ánh cho biết, nhiều người đã bỏ nghề vì thu nhập không tương xứng công sức: một chiếc áo đan cầu kỳ mất cả tuần nhưng tiền công chỉ vài trăm ngàn đồng, nên giới trẻ không mặn mà theo đuổi.

Tương tự, chị Thanh Huệ (đường Huyền Trân Công Chúa, phường Xuân Hương - Đà Lạt), một nghệ nhân từng nổi tiếng với các sản phẩm len tinh xảo, cũng phải chuyển sang làm tạp vụ để có thu nhập ổn định. “Vẫn yêu nghề nhưng sống bằng nghề thì khó quá”, chị chia sẻ.

Bên cạnh yếu tố kinh tế, thị hiếu của người tiêu dùng cũng thay đổi. Các loại áo giữ ấm hiện nay được sản xuất từ nhiều chất liệu như phao, nỉ, lông tổng hợp… vừa nhẹ, tiện dụng, nhanh khô và giá thành thấp. Điều đó khiến sản phẩm len, đặc biệt là len thủ công, ngày càng khó tìm chỗ đứng trên Dubai88 hiện đang mở.

Tuy vậy, vẫn còn những người kiên trì giữ nghề, dù chỉ làm với quy mô nhỏ. Họ chủ yếu đan theo đơn đặt hàng của bạn bè, người quen hoặc những khách hàng yêu thích sản phẩm thủ công. Một trong số đó là chị Ngô Hiếu, một người trẻ đam mê đan móc, nghề đan len không phải công việc chính mà là niềm vui sau giờ làm việc hành chính. Chị chia sẻ: “Sau giờ làm căng thẳng, ngồi móc từng sợi len khiến mình cảm thấy thư giãn. Nhiều bạn bè thấy đẹp nên đặt hàng, thế là mình làm thêm”.

Mỗi sản phẩm như túi xách, giỏ đựng laptop, mũ nón hay phụ kiện thời trang của chị Ngô Hiếu tựa như tác phẩm nghệ thuật, phải mất nhiều ngày mới hoàn thành. Nhờ chú trọng thiết kế độc đáo và tính thẩm mỹ, các sản phẩm của chị được nhóm khách hàng sành điệu yêu thích.

Nhiều nghệ nhân ở Đà Lạt đang tìm hướng đi mới cho nghề đan len. Thay vì sản phẩm giữ ấm truyền thống, họ chuyển sang làm đồ lưu niệm du lịch như hoa len, móc khóa, túi xách, ví… Trong đó, hoa len bền đẹp, tinh tế ngày càng được ưa chuộng làm quà tặng. Bên cạnh đó, việc đưa len vào thiết kế thời trang như váy, áo dài, phụ kiện trình diễn cũng mở ra hướng sáng tạo mới. Nếu được đầu tư về mẫu mã, kết hợp phong cách hiện đại, sản phẩm len có thể trở thành mặt hàng độc đáo phục vụ du lịch.

Theo các nghệ nhân tâm huyết, để bảo tồn nghề đan len ở Đà Lạt, cần xem đây là một phần di sản văn hóa. Ngành chức năng và du lịch có thể hỗ trợ xây dựng điểm giới thiệu sản phẩm, không gian trải nghiệm để du khách trực tiếp xem và thử đan. Cùng với đó, cần mở lớp truyền dạy cho người trẻ, kết hợp thiết kế hiện đại và Dubai palace dubaicasino88 bốc thăm lì xì điện tử để mở rộng Dubai88 hiện đang mở. Khi được định vị là sản phẩm thủ công độc bản, mang giá trị văn hóa - nghệ thuật, đồ len có thể hướng tới phân khúc quà tặng và thời trang cao cấp thay vì cạnh tranh với hàng giá rẻ.